Śruba 8.8 czy 10.9? Różnice, oznaczenia i zasady zamiany

Śruba klasy 10.9 ma wyższe nominalne parametry wytrzymałości niż śruba 8.8. Nie oznacza to jednak, że można je dowolnie zamieniać. Przy wyborze trzeba sprawdzić także typ śruby, gwint, długość, powłokę i wymagania całego połączenia. Poniżej pokazujemy, jak odczytać oznaczenia i jakie informacje przygotować przed zakupem.

Co oznacza 8.8 i 10.9 na śrubie?

Dwie liczby oddzielone kropką opisują klasę właściwości mechanicznych śruby ze stali węglowej lub stopowej. Pierwsza liczba pomnożona przez 100 daje nominalną wytrzymałość na rozciąganie Rm, wyrażoną w MPa. Druga liczba, podzielona przez 10, wskazuje nominalny stosunek granicy plastyczności do wytrzymałości na rozciąganie.

Dla klasy 8.8 obliczenie wynosi 8 × 100 = 800 MPa oraz 800 × 0,8 = 640 MPa. Dla klasy 10.9 otrzymujemy 10 × 100 = 1000 MPa oraz 1000 × 0,9 = 900 MPa. MPa to jednostka naprężenia: 1 MPa = 1 N/mm². Nie jest to masa, którą można bezpiecznie zawiesić na dowolnej śrubie.

Klasa śrub 8.8 a 10.9 — porównanie wartości nominalnych

Wytrzymałość na rozciąganie Rm

• Klasa 8.8: 800 MPa
• Klasa 10.9: 1000 MPa

Stosunek granicy plastyczności do Rm

• Klasa 8.8: 0,8
• Klasa 10.9: 0,9

Granica plastyczności

• Klasa 8.8: 640 MPa
• Klasa 10.9: 900 MPa

Porównanie wyjaśnia sposób odczytania klasy. Nie zastępuje pełnych wymagań normy ani dokumentacji konkretnego wyrobu. Wartości nominalnych nie należy automatycznie wpisywać jako minimalnych wartości wymaganych w badaniu danej śruby. Do odbioru technicznego potrzebne są wymagania właściwe dla konkretnego wyrobu oraz odpowiednia dokumentacja.

Wytrzymałość na rozciąganie i granica plastyczności opisują różne cechy. Pierwsza wiąże się z maksymalnym naprężeniem w próbie rozciągania; druga z trwałym odkształceniem materiału. Sama klasa nie wyznacza dopuszczalnego obciążenia gotowego połączenia.

Czy można zastąpić śrubę 8.8 śrubą 10.9?

Nie należy traktować klasy 10.9 jako automatycznego zamiennika 8.8. Wymianę zacznij od dokumentacji urządzenia lub połączenia. Jeśli wskazuje konkretną klasę i sposób montażu, dobierz zgodny element. Zmianę klasy powinien dopuścić producent urządzenia albo osoba odpowiedzialna za jego projekt.

Przed zaakceptowaniem zamiennika porównaj następujące informacje:

• normę lub rysunek określający wykonanie oraz kształt łba;
• średnicę, skok gwintu, długość i zakres gwintowania;
• klasę śruby i wymagania dla współpracującej nakrętki, podkładki lub gwintu w części;
• powłokę, stan powierzchni i warunki smarowania;
• procedurę dokręcania oraz ewentualne wymaganie użycia nowej śruby.

Wyższe parametry samej śruby nie potwierdzają zgodności całego zestawu. Nie zmieniaj też śruby 10.9 na 8.8 wyłącznie dlatego, że wymiary i łeb wyglądają identycznie. W obu kierunkach potrzebne jest sprawdzenie wymagań połączenia.

Jaki moment dokręcania dla śruby 8.8 lub 10.9?

Z samego oznaczenia 8.8 albo 10.9 nie można podać jednego prawidłowego momentu dokręcania. Potrzebne są dane dotyczące konkretnego połączenia, w tym wymiaru i skoku gwintu oraz warunków tarcia, powłoki i smarowania. Posłuż się instrukcją producenta urządzenia lub zatwierdzoną procedurą montażową.

Jeśli korzystasz z tabeli momentów, sprawdź jej założenia. Wiersz opisany jako „M10, 8.8” nie jest wystarczającą instrukcją, jeżeli nie wiadomo, dla jakich warunków powierzchni i smarowania go opracowano. Nie przenoś momentu z innej śruby tylko na podstawie rozmiaru klucza.

Czy ta sama zasada dotyczy każdej śruby?

Porównanie odnosi się do klas właściwości mechanicznych objętych ISO 898-1. Nie należy przenosić go na wszystkie elementy gwintowane. Wkręty dociskowe i podobne elementy nieobciążane rozciąganiem podlegają innemu zakresowi wymagań, wskazanemu w ISO 898-5. Oznaczenie z literą H nie jest odpowiednikiem klasy 8.8 lub 10.9.

Znaczenie ma również geometria: niektóre śruby z niskim lub stożkowym łbem mają ograniczoną obciążalność wynikającą z wykonania łba. Klasa materiału nie pozwala pominąć tego ograniczenia. Nie określa też sama w sobie odporności na korozję ani zachowania połączenia w każdej temperaturze.

Jak opisać śrubę przed zakupem?

Zacznij od dokumentacji i oznaczeń, a pomiar wykorzystaj do sprawdzenia wymiarów. Przygotuj typ lub normę śruby, średnicę i skok gwintu, długość, klasę oraz wymagane wykonanie powierzchni. Jeżeli długość budzi wątpliwości, skorzystaj z poradnika jak dobrać długość śruby.

Przykładowa lista danych do zapytania może brzmieć: „M10 × 60, klasa 8.8; typ łba, norma wykonania, skok gwintu i powłoka zgodnie z załączoną specyfikacją”. To przykład zapisu, a nie wskazanie gotowego produktu lub zatwierdzenie zastosowania. Bez brakujących informacji nie stanowi kompletnego zamówienia.

Sprawdź śruby w ofercie NERON i porównaj dane wybranego wariantu z wymaganiami. W razie niejasności prześlij specyfikację lub zdjęcie oznaczeń przez kontakt z NERON. Zdjęcie pomaga rozpoznać element, ale nie zastępuje dokumentacji wymaganej do oceny jego właściwości.

Pytania przed wyborem śruby

Czy 10.9 oznacza, że śruba jest nierdzewna?

Nie. Klasa 10.9 dotyczy właściwości mechanicznych, a nie określenia „nierdzewna”. Oznaczenia takie jak A2-70 należą do innego systemu opisu materiału i właściwości. Nie traktuj A2-70 i 8.8 jako automatycznie równoważnych zamienników.

Czy po kolorze lub braku oznaczenia można ustalić klasę?

Kolor powłoki nie jest dowodem klasy wytrzymałości. Gdy nie możesz odczytać oznaczenia, sprawdź dokumentację dostawy i identyfikację wyrobu. Sam brak czytelnej liczby nie uprawnia do przypisania elementowi klasy 8.8, 10.9 ani dowolnej niższej klasy.